a

Red-Shanked Douc

Channau.org là website của Trung tâm Bảo tồn Đa dạng Sinh học Nước Việt xanh (gọi tắt là GreenViet). Chúng tôi là tổ chức NGO duy nhất nhận được Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2017 nhờ vào những nỗ lực không ngừng nghỉ trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại miền Trung Việt Nam và đặc biệt là tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Sơn Trà. Channau.org nhắm tới mục đích truyền bá thông tin và nâng cao nhận thức của cộng đồng trong nước và quốc tế về voọc chà vá chân nâu - một loài linh trưởng nguy cấp và quý hiếm. Từ đó, những hành động thiết thức để tham gia bảo tồn voọc chà vá chân nâu có thể được thực hiện ngay trên website này.

call us (0236)3 925 824
admin@greenviet.org
follow us
 

Khu Bảo tồn Sơn Trà

Tổng quan về Khu bảo tồn Thiên nhiên Sơn Trà

Khu rừng nhiệt đới ven biển duy nhất còn lại ở Việt Nam mang tên Sơn Trà là một hòn ngọc quý của thiên nhiên ban tặng chỉ nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 30 phút lái xe. Khu bảo tồn Thiên nhiên Sơn Trà có thể tái tạo khí oxy đủ cho 4 triệu dân, cung cấp 7.000 mét khối nước sạch cho người dân sử dụng hàng ngày, và đặc biệt nơi đây là ngôi nhà của khoảng 1.300 cá thể voọc chà vá chân nâu nguy cấp.

Ba mặt giáp với biển xanh bao la và mặt còn lại hướng tầm nhìn về nơi thành phố đáng sống nhất Việt Nam mang tên Đà Nẵng, điểm đến du lịch nổi tiếng trong nước, Sơn Trà chính là định nghĩa của sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Khu bảo tồn thiên nhiên có diện tích hơn 4.400 ha, dài 13 km với chu vi khoảng 60 km, và độ cao trung bình 350m. Chạy dọc theo đèo Hải Vân và vịnh Đà Nẵng, Bán đảo Sơn Trà là một pháo đài phòng thủ thiên nhiên, che chở thành phố Đà Nẵng khỏi những cơn bão và các mối đe dọa từ bên ngoài. Xa xưa, Sơn Trà là một hòn đảo nổi gồm 3 ngọn núi cao thấp nhấp nhô. Qua bao thăng trầm của thời gian, những dòng nước biển mang theo phù sa đã bồi đắp tạo thành một dải đất nối liền đất liền và hòn đảo, từ đó Sơn Trà đã chuyển mình thành một bán đảo.

Giá trị đa dạng sinh học

Khu bảo tồn là một thế giới thu nhỏ của một số lượng các loài động vật hoang dã cực kỳ đa dạng và phong phú . Hệ động vật Sơn Trà gồm 287 loài trong 94 họ với 38 bộ, trong đó 29 loài thuộc nguồn gen hiếm. Trong 287 loài động vật, có 36 loài động vật có vú, 106 loài chim, 23 loài bò sát; ếch có 9 loài, và 113 loài côn trùng. Một số tiêu biểu trong số đó là Mèo rừng, Culi, và Khỉ Vàng. Và quan trọng hơn cả, khu bảo tồn thiên nhiên có khoảng 1330 cá thể voọc chà vá chân nâu, một loài linh trưởng đặc hữu Đông Dương đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng rất cao trong tương lai gần. Do đó, điều này không chỉ biến Sơn Trà thành mái nhà của quần thể Voọc chà vá chân nâu bền vững nhất mà còn là quần thể dễ được nhìn thấy nhất trong tất cả.

Hệ thực vật của Sơn Trà rất đa dạng về chi và loài. Có 985 loài thực vật có mạch, trong đó 143 loài có giá trị chữa bệnh cao, 140 loài có giá trị làm cảnh, 31 loài có giá trị dệt truyền thống, 134 loài gỗ nội địa và 57 loài củ và quả phù hợp với nhu cầu tiêu thụ của người và động vật và 22 loài thực vật quý hiếm khác. Thảm thực vật tự nhiên của Sơn Trà bao gồm 3 loại: rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới; rừng thứ sinh; bụi cây và đồng cỏ. Mặc dù Sơn Trà là một khu vực nhỏ chiếm 0,014% diện tích đất của cả nước, nhưng số họ thực vật chiếm 37,83% trong tổng số họ thực vật ở Việt Nam và chiếm 9,37% số loài thực vật của Việt Nam.

Con người và cộng đồng địa phương

Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà nằm tại phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng. Phường Thọ Quang được thành lập bởi hai thôn, Nam Thọ và Mãn Quang với diện tích tự nhiên là 46,6 km2. Phường Thọ Quang có mức dân số là 30.108 người với 7.668 hộ gia đình, 36 khu phố với 206 khu dân cư. Có hơn 200 cơ quan, doanh nghiệp và các đơn vị quân đội đóng tại và xung quanh phường. Các lĩnh vực chính cung cấp việc làm trong vùng này là đánh bắt, chế biến hải sản và du lịch. Tổng giá trị sản xuất của phường chiếm hơn 80% tổng giá trị sản xuất của quận Sơn Trà. GDP của mỗi người trong vùng đệm là 2.115 USD một năm, mức GDP thấp này là nguồn cơn của vấn đề mà Sơn Trà đang phải đối mặt.

Tầm quan trọng của Sơn Trà

Môi trường

Oxy và nước ngọt là tối quan trọng đối với bất kỳ sinh vật nào. Nhưng cơ hội được sống bên cạnh một nhà máy sản xuất oxy tự nhiên và nguồn nước sạch như thế này là một đặc ân mà không phải thành phố, đô thị nào cũng có. Rừng Sơn Trà giải phóng đủ oxy cho 4 triệu người, trong khi đó 20 dòng nước ngầm lớn nhỏ của chúng sản xuất lên tới 7.000m3 nước để cung cấp cho người dân Đà Nẵng mỗi ngày.

Văn hóa và Tâm linh

Đối với người dân Đà Nẵng, đặc biệt là cộng đồng ngư dân vùng đệm sống quanh bán đảo thì Sơn Trà ngoài những giá trị về thiên nhiên còn có những giá trị thuộc về văn hóa, tâm linh. Chính vì vậy từ xưa Sơn Trà đã đi vào văn thơ và tâm trí của người dân qua các câu thơ, ca dao như “Chiều chiều mây phủ Sơn Chà/sấm rền Non Nước trời đà chuyển mưa”. Nghĩa trang Y Pha Nho tại Sơn Trà là chứng tích cho sự bất khuất của người dân nơi đây trong trận tử chiến với những tên lính xâm lược phương Tây từ 150 năm trước. Ngoài ra, chùa Linh ứng cũng là một điểm đến tâm linh của hàng ngàn du khách thập phương và người dân mỗi khi đến Sơn Trà.

Giáo dục

Trong một xã hội mà con người đang ngày càng dành ít thời gian để trải nghiệm không gian thiên nhiên, giá trị giáo dục mà Sơn Trà đem lại cho cộng đồng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Chỉ mất tối đa 30 phút để đưa học sinh Đà Nẵng tới với khu rừng nguyên sinh này nơi vô số những hoạt động giáo dục mang tính trải nghiệm có thể dễ dàng được tổ chức. Và đây cũng chính là điều mà GreenViet đã và đang làm trong 4 năm qua khi chúng tôi đã nỗ lực tạo điều kiện cho khoảng 3000 người dân và học sinh Đà Nẵng tới tham quan, trải nghiệm và học tập về thiên nhiên Sơn Trà thông quan những chương trình giáo dục khác nhau.

An ninh Quốc phòng

Trong chiến tranh, Sơn Trà được mệnh danh là "mắt thần Đông Dương. Thực dân Pháp năm 1985 và đế quốc Mỹ năm 1965 khi đổ bộ vào miền Nam Việt Nam đều muốn chiếm giữ cao điểm này. Đế quốc Mỹ cho xây dựng radar trên bán đảo Sơn Trà là để bao quát khu vực biển Đông. Vì vậy, từ xưa đến nay, Việt Nam luôn coi Sơn Trà có vị trí quan trọng đối với an ninh, quốc phòng, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của đất nước.

Nghiên cứu Khoa học

KBTTN Sơn Trà là một mỏ vàng dành cho hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ bởi hệ sinh thái phong phú và sinh động của nó, mà còn bởi sự thuận tiện về mặt khoảng cách địa lý và phương thức di chuyển tại Sơn Trà đối với các nhà khoa học. Tiến sĩ Jonathan Clayton từ ĐH Minnesota và tiến sĩ Larry Ulibarri là hai trong số những nhà nghiên cứu nước ngoài đã tới Sơn Trà thực hiện đề tài khoa học của mình về voọc chà vá chân nâu. Và ngoài ra là hàng chục những đề tài khoa học khác từ các nhà nghiên cứu trong nước đã, đang và sẽ được thực hiện tại Sơn Trà.

Voọc chà vá chân nâu

Sơn Trà là sinh cảnh sống bền vững nhất cho loài voọc chà vá chân nâu, một loài linh trưởng nguy cấp đang trên bờ vực tuyệt chủng nếu không có những nỗ lực bảo tồn hiệu quả. Cho tới nay, quần thể voọc chà vá chân nâu tại Sơn Trà được nghiên cứu nhiều nhất trong tất cả các quần thể. Nhận thức người dân ngày càng cải thiện đang tạo đà cho GreenViet thực hiện những chương trình giáo dục chuyên sâu để hướng hành vi của cộng đồng thân thiện với thiên nhiên hơn. Sinh cảnh sống tương đối nhỏ cũng khiến cho việc quản lý, giám sát và bảo vệ loài này được thuận tiện hơn bất kì quần thể nào khác.

Nói cách khác, Sơn Trà là một hòn ngọc quý được thiên nhiên ban tặng chỉ cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 20 phút chạy xe. Nếu không có sự quản lý hiệu quả và bảo tồn đúng đắn, Sơn Trà sẽ không còn là sinh cảnh sống bền vững của voọc trong tương lai.