a

Red-Shanked Douc

Channau.org là website của Trung tâm Bảo tồn Đa dạng Sinh học Nước Việt xanh (gọi tắt là GreenViet). Chúng tôi là tổ chức NGO duy nhất nhận được Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2017 nhờ vào những nỗ lực không ngừng nghỉ trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại miền Trung Việt Nam và đặc biệt là tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Sơn Trà. Channau.org nhắm tới mục đích truyền bá thông tin và nâng cao nhận thức của cộng đồng trong nước và quốc tế về voọc chà vá chân nâu - một loài linh trưởng nguy cấp và quý hiếm. Từ đó, những hành động thiết thức để tham gia bảo tồn voọc chà vá chân nâu có thể được thực hiện ngay trên website này.

call us (0236)3 925 824
admin@greenviet.org
follow us
 

10 Gia Đình Voọc

10 gia đình voọc dễ bị tổn thương là…

Hầu hết những cô cậu voọc chà vá chân nâu mà ta được ngắm nhìn ở Sơn Trà là 10 gia đình voọc sống ở rìa Khu bảo tồn và gần đường nhựa, như bạn có thể thấy trong bản đồ minh họa dưới đây.

Sau nhiều năm nghiên cứu và hoạt động giáo dục tại Sơn Trà, GreenViet đã xác định được 10 gia đình voọc nổi tiếng và cũng dễ bị tổn thương nhất trước những nguy cơ đe dọa sự yên ổn của Nữ hoàng Linh trưởng. Mặc dù ngoại hình tương đối giống nhau của chúng có thể đánh lừa những cặp mắt không chuyên của du khách tham quan Sơn Trà, nhưng mỗi gia đình này lại có những đặc điểm không thể nhầm lẫn được trong con mắt của các nhà nghiên cứu GreenViet. Tại sao chúng lại đặc biệt?

  • Là 10 gia đình voọc dễ quan sát thấy nhất tại Sơn Trà
  • nguồn cảm hứng sáng tác bất tận cho vô số nhiếp ảnh gia từ nghiệp dư tới chuyên nghiệp, và các đoàn làm phim trong nước và quốc tế trong đó có BBC và National Geographic.
  • vẻ đẹp đã khiến hàng ngàn người khác trên mạng xã hội say mê với Nữ hoàng Linh trưởng mặc dù chưa bao giờ nhìn thấy chúng tận mắt.
  • sức hút đem cộng đồng, sinh viên và học sinh tới với Sơn Trà để trải nghiệm trực tiếp những giá trị của thiên nhiên
  • Khơi gợi trí tò mò, óc quan sát và tìm hiểu thiên nhiên nơi những trẻ em và học sinh đến tham quan Sơn Trà.
Tình yêu với động vật hoang dã và ý thức bảo vệ thiên nhiên bắt nguồn từ Voọc chà vá chân nâu!

Tại sao chúng lại cần tới sự giúp đỡ của tôi?

Chính điều khiến chúng đặc biệt – sống gần đường nhựa và dễ dàng được nhìn thấy, lại khiến 10 gia đình voọc này dễ bị tổn thương nhất tại Sơn Trà. Chúng đang phải đối mặt với những nguy cơ đang ngày càng lớn dần do sự phát triển du lịch ồ ạt chưa được kiểm soát tại Sơn Trà. Ngoài những nguy cơ hiện hữu đối với toàn bộ quần thể Voọc chà vá chân nâu tại Sơn Trà bao gồm săn bắn, sự thiếu nhận thức của người dân địa phương, sinh cảnh sống bị chia cắt, nguy cơ nhiễm bệnh, thì nguy cơ mất sinh cảnh sống do các dự án quy hoạch phát triển tại Sơn Trà khiến 10 gia đình voọc của chúng ta dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết.

Hãy gặp gỡ 10 gia đình voọc

7

Gia đình Ngây Ngô

10

Gia đình Lo Âu

8

Gia đình Phiền Muộn

5

Gia đình Người Mẫu

8

Gia đình Olympic

6

Gia đình Kiểu Mẫu

9

Gia đình Khoe Mẽ

6

Gia đình Khôn Ngoan

12

Gia đình Gã Mặt Dài

5

Gia đình Gã Mặt Sẹo

Ngây Ngô

Gia đình chúng tôi đặc biệt khoái khẩu món lá cây lim sẹt mọc ngay cạnh đường nhựa. Vào tháng 4 đến tháng 6 là thời điểm cây lim sẹt đâm chồi lá non, cả gia đình chúng tôi có thể kéo nhau leo lên những cây lim sẹt mọc cạnh đường, vặt trụi lá trên cây, chất ứ ự vào những chiếc bụng to tròn của chúng tôi những chiếc lá ngọt lịm như mùa xuân.

Hàng xóm đặt cho chúng tôi cái tên gia đình Ngây Ngô, vì chúng tôi có thể bình thản bứt lá ăn ngon lành trước sự chứng kiến của khách tham quan đứng cách đó vài mét. Đôi khi tôi ậm ừ nghĩ rằng họ cũng có lí. Bởi vì sự ngây thơ và chủ quan của chúng tôi sẽ khiến chính mình dễ bị tổn thương khi phơi mình lộ liễu và không có sự bảo vệ trước con người như vậy. Những khách du lịch vãng lai chưa có kiến thức và văn hóa tôn trọng thiên nhiên có thể hò hét, hù dạo, huýt sáo hoặc ném gậy kích động gia đình chúng tôi. Tôi đã nghe nói nhiều gia đình khác đã nếm trải bài học cho sự ngây ngô này rồi. Nhưng rồi mùi thơm khó cưỡng của lá cây lim sẹt lại làm mắt chúng tôi mờ, bụng chúng tôi reo, mồm chúng tôi nhóp nhép thèm thuồng, và tay chân cứ tự động nhảy lên cây lim sẹt mà ăn. 

×
Kiểu Mẫu

Gia đình chúng tôi thật may mắn khi được gọi một trong những nơi mát mẻ nhất Sơn Trà là nhà. Dường như con suối nhỏ uốn lượn quanh khu vực chúng tôi sống mang theo nó không khí mát lạnh quanh năm là một trong những lí do khiến mọi thành viên trong gia đình chúng tôi đều mang trong mình tính cách hiền lành và hòa thuận. Để tôi kể cho bạn nghe nhé. 

Nhà tôi có một cậu voọc con mới chỉ có 6 tháng tuổi. Dù ở tuổi này cậu nghịch ngợm, ưa khám phá, thích mày mò thế giới cây cối xung quanh, nhưng chỉ chạy đi chơi một lúc rồi cậu cũng sẽ quay lại ôm lấy voọc mẹ và bú sữa ngon lành khi mẹ gọi cậu về. Đôi khi bà xã nhà tôi muốn có thời gian nghỉ ngơi sau khi đã mỏi nhừ cả người vì ẵm cậu, những cô voọc cái khác (vợ hai và vợ ba của tôi) sẽ thay voọc mẹ bồng bế voọc con. Đối với những cô vợ bé của tôi, đây vừa là một trách nhiệm chung của gia đình vừa là cơ hội để các cô làm quen và luyện tập kĩ năng làm mẹ trong tương lai. Tôi – voọc bố, thì hay ăn uống vội vàng. Cũng bởi tôi muốn ăn xong sớm nhất để canh chừng cho các thành viên khác trong gia đình có thể tập trung ăn uống, không phải lo nếu có con người đến gần. Thật là một gia đình kiểu mẫu, bạn có nghĩ vậy không?

×
Lo Âu

Tôi nghĩ đây là vấn đề toàn cầu. Chứ không phải là vấn đề của riêng gia đình chúng tôi. Ừ thì chẳng phải ở đâu cũng tồn tại những ông hàng xóm không biết điều hay bật nhạc giữa đêm hôm khuya khoắt khiến bạn mất ngủ? Gia đình tôi cũng phải trải điều tương tự. 

Từ vị trí trên đường, lướt mắt trên thảm rừng xanh nhìn xuống phía dưới biển, bạn có thể thấy một bãi cát vàng nhô ra từ chân núi, tiếp giáp với nước biển. Đây là địa điểm thường có khách du lịch tự do đi lại tới nấu nướng, đốt lửa cắm trại, hát hò gây ồn ào và làm chúng tôi căng thẳng vì mất ngủ. Chúng tôi là cha mẹ, mà cha mẹ nào mà chẳng lo lắng cho sự an toàn của con mình phải không? Chúng tôi lo âu cho những bé voọc trong gia đình tôi còn quá nhỏ để nhận thức được những mối hiểm nguy khủng khiếp trong thế giới loài voọc. Trong thế giới voọc, chúng tôi bị săn để làm thuốc và thức ăn, còn những bé voọc con bị bắt cóc để làm thú nuôi cho con người. Sống gần con người như thế này thật đầy rủi ro! Chúng tôi đang cân nhắc phải bỏ xứ này mà di cư sâu hơn vào trong rừng để tìm lấy một chỗ yên ổn cho mình…

×
Phiền muộn

Chẳng cần tốn tiền sơn sửa trang trí bằng những khách sạn hay biệt thự, khu nhà chúng tôi sống vẫn đẹp tự nhiên với màu đỏ cam của hoa Móng Bò nở rực rỡ, phủ kín một phần rừng Sơn Trà từ đầu tháng 7 và đến cuối tháng 8. Nhưng còn xinh đẹp hơn màu hoa Móng Bò đó là ba cô con gái voọc nhà tôi đang chuẩn bị tới tuổi trưởng thành. 

Bốn tuổi, cột mốc của sự trưởng thành, chắc chắn là một niềm vui lớn với mọi gia đình voọc. Chắc hẳn cha mẹ nào cũng cảm thấy tự hào như tôi lúc này đây khi được chứng kiến những cô con gái bé bỏng của mình lớn lên qua từng ngày. Nhưng để tôi nói cho bạn biết một bí mật: Thực ra tôi đang cảm thấy rất buồn phiền là đằng khác! Những tên voọc đực độc thân đang tìm cách quyến rũ mấy cô con gái nhà tôi, dụ dỗ chúng bỏ nhà và đi lập gia đình riêng. Ừ thì tôi đồng ý đó là một hành vi tự nhiên và tất yếu phải xảy ra. Nhưng liệu những voọc đực khác có thể bảo vệ con gái tôi trước những hiểm nguy rình rập hàng ngày? Chúng có đủ kinh nghiệm để qua đường mà không bị xe đâm? Chúng có đủ khôn ngoan để che chở con gái tôi trước những chiếc bẫy và họng súng? Tôi nghĩ mãi, nghĩ mãi mà vẫn chưa có câu trả lời…

×
Olympic

Gia đình chúng tôi tự hào có những vận động viên Olympic có khả năng nhảy xa cự phách số một khu rừng này. Nếu có giải Sơn Trà Nhảy xa Mở rộng, vị trí quán quân đừng hòng tuột khỏi tay gia đình tôi. Vì sao chúng tôi có thể tự tin như vậy ư? Chúng tôi luyện tập từ khi mới lọt lòng.

Khu vực rừng chúng sống được tạo thành từ những cây có chiều cao không đồng đều. Từ bé, những cô cậu voọc con như tôi đã phải làm quen với địa hình khắc nghiệt khi di chuyển. Thay vì dễ dàng chuyền từ cành này sang cành khác, đôi chân rắn rỏi của chúng tôi luôn sẵn sàng trong tư thế bật nhảy mỗi khi ông ấy (voọc đực đầu đàn) dẫn gia đình đi kiếm ăn. Kỉ lục 6 mét trong thế giới loài voọc ư? Chúng tôi biểu diễn những cú nhảy như vậy hàng ngày! Những cú nhảy thường đi kèm với những tiếng gãy răng rắc của cành cây sau vụ va chạm là nguồn cảm hứng bất tận cho những nhiếp ảnh gia sáng chiều vẫn tới thăm chúng tôi. Còn cô voọc mẹ trong đàn phải ẵm theo con nhỏ thì chọn những lối đi xa hơn một chút nhưng an toàn. Cả gia đình di chuyển nhịp nhàng như một bản giao hưởng giữa rừng xanh dưới sự chỉ đạo của voọc bố, vận động viên nhảy xa lão luyện nhất Sơn Trà. 

×
Người mẫu

Gia đình Người Mẫu chúng tôi nổi tiếng trong giới nhiếp ảnh gia địa phương hơn cả bởi chúng tôi giúp cho ra lò những bức ảnh voọc đẹp nhất bạn từng thấy. Vừa đỏm dáng, vừa chịu khó ngồi làm mẫu đến cả tiếng đồng hồ, chúng tôi còn có những fan hâm mộ là những vị khách nhỏ tuổi mỗi khi thấy chúng tôi là không khỏi xuýt xoa, trầm trồ.

Thực ra chỉ tình cờ mà thôi. Câu chuyện bắt đầu từ thói quen rất đỗi bình thường của gia đình. Chúng tôi thường ăn và ngồi nghỉ, chơi với nhau trên những tán cây cao đôi khi đến cả tiếng đồng hồ thay vì ẩn mình kín đáo, hòa lẫn vào màu xanh của rừng cây như những gia đình khác. Đã có rất nhiều bức ảnh đẹp chụp gia đình tôi được sáng tác trong khoảng thời gian cả nhà ngồi nghỉ yên lặng và ngắm nhìn sóng biễn vỗ rì rào trong đủ thứ thế khác nhau: ngồi yên, nằm dài, lim dim ngủ, nhìn về phía chân trời xa xa chiêm nghiệm về cuộc đời… Các cô chú nhiếp ảnh gia thì tha hồ sáng tác, còn các cô cậu học sinh nhỏ tuổi đi tham quan Sơn Trà thì có cơ hội hiếm hoi để thi nhau đếm màu sắc trên bộ lông năm màu của chúng tôi. Cái tên Người Mẫu dành cho gia đình ra đời từ đó. 

×
Khôn Ngoan

“Khôn Ngoan từng là hàng xóm với nhà tôi có 8 thành viên voọc, hiện giờ đang sống cao trên núi Sơn Trà. Ở ngôi nhà mới, cả nhà Khôn Ngoan sống dưới tán rừng chò chỉ luôn được phủ một lớp sương mờ dày đặc, ẩm ướt và lành lạnh vào mỗi buổi sớm. 

Ông bố đầu đàn là một tay nhát gan, thành thực mà nói với các bạn. Hắn có dáng ngồi rất oai vệ khi ở một mình, nhưng lại kéo cả nhà chạy bấn loạn khi đối mặt với Gã mặt sẹo hay với gia đình tôi. Cũng phải thôi, biết lượng sức mình khi đối mặt với những gia đình có thế lực nhất khu vực là một chiến thuật khôn ngoan. Có lẽ, điều đó dẫn đến việc gã chọn cách kéo gia đình mình lên sống tương đối độc lập trên đỉnh núi cao, với một rừng chò chỉ rất nổi tiếng ở địa điểm Hố Sâu của Sơn Trà. Đến mùa hè, những chiếc lá già rụng xuống dần, và cả khu rừng chò bắt đầu khoác chiếc áo mới toanh đỏ hồng rực rỡ, đấy là lúc cả nhà gả cảm thấy hạnh phúc nhất trong cả khu rừng này. Thức ăn dư thừa, cả nhà chỉ cần nằm ngửa mặt lên trời thì cũng có những bữa ăn thơm ngon nhất mà chẳng phải tranh giành với ai.”

– Gã Mặt Dài nói về hàng xóm cũ của mình

×
Khoe Mẽ

Gia đình voọc Khoe Mẽ chúng tôi chỉ có 5 thành viên, là hàng xóm của gia đình Molasky có tới 9 thành viên – được đặt tên theo hai ông bà Molasky đã ủng hộ cho GreenViet và đặt tên cho cho chúng.

Là hai gia đình hàng xóm cùng nhau chia sẻ một mái rừng, chúng tôi cùng có sở thích đặc biệt với những tảng đá to khổng lồ trong khu vực. Đây là sân chơi cho sáu voọc con trong hai gia đình để chúng trèo lên ngồi bắt chấy, nhào lộn chơi đùa và trêu chọc nhau. Nhưng đặc biệt, đây là sân khấu để nhiều hôm các cặp bố mẹ trong hai gia đình lân la trèo lên rồi mây mưa với nhau ngay trên tảng đá ấy trước mặt bàn dân thiên hạ. Kể cũng kì lạ, cả khu rừng rộng lớn không thiếu gì chỗ để chúng tôi chọn những nơi có lá cây êm ái làm nệm, vậy nhưng chúng tôi vẫn khoái khoe cái giây phút riêng tư đấy với những vị khách tham quan Sơn Trà. Những vụ cãi vã, giận hờn trong nội bộ gia đình, chúng tôi cũng lôi nhau lên những tảng đá trơ trụi mà giải quyết, chẳng phải bận tâm giấu diếm. Cũng nhờ sự khoe mẽ này mà đã biết bao nhiêu người được tận mắt ngắm nhìn loài voọc chà vá chân nâu quý hiếm chúng tôi tại Sơn Trà. Công bằng mà nói, khoe mẽ đâu phải là một tính xấu nhỉ? 

×
Gã Mặt Sẹo

Ông ấy chưa bao giờ từng kể về nó. Chúng tôi, chỉ là đám voọc con, lại càng không dám hỏi. Đó là luật bất thành văn trong gia đình này. Vết sẹo nằm lồ lộ ngay chính giữa vùng da bên mắt phải đó sẽ mãi là một truyền thuyết về thủ lĩnh của gia đình Gã Mặt Sẹo mà người ta chỉ có thể đoán già đoán non mà thôi.

Cái sẹo không biết đã được hình thành từ khi nào, vì sao, nhưng nó rất có uy. Đám voọc hàng xóm chỉ cần thấy vết sẹo đáng sợ kia lấp ló gần địa bàn ăn của mình là có thể đã bỏ chạy trước cho an toàn, dù cả nhà voọc chúng tôi tôi chỉ có 5 thành viên. Uy quyền là vậy, ông ấy cũng có nỗi lo của riêng mình. Là đứa con trai gần gũi nhất với ông, tôi biết điều đó chứ. Tôi và đứa voọc em trai lớn lên rồi sẽ phải đi khỏi nhà, gia nhập vào nhóm toàn đực, và tự kiếm gia đình khác như là một quy trình tất yếu trong thế giới loài voọc. 

Chỉ đơn phương độc mã một mình với hai bà mẹ voọc, liệu ông ấy có thể bảo vệ gia đình mình trước những voọc đực khác sẽ cố chiếm lấy hai bà vợ của ổng? Nguy hiểm hơn, ai sẽ cùng kề vai sát cánh với ông trước những nguy cơ từ con người như mất sinh cảnh sống và săn bắn? 

×
Gã Mặt Dài

Ta tự hào với cái tên đối thủ đã dành cho ta, dù chúng đã đặt cho ta một cái tên xấu xí. Nhưng đó là minh chứng cho tiếng tăm được công nhận của ta trong cộng đồng loài voọc chà vá chân nâu tại Sơn Trà: đáng sợ và đầy thế lực. Ta là Gã Mặt Dài, thủ lĩnh của gia đình. 

Gia đình ta có biệt tài tai tiếng đó là khả năng phá tan sự yên bình của rừng Sơn Trà với đàn quân voọc đủ lứa tuổi hay đánh nhau chí chóe và ồn ào. Tính cách hung hăng, sức khỏe cường tráng, thân hình bự con của ta di truyền qua 4-5 đứa con trai, khiến cho những voọc con của gia đình khác vô tình đi ngang qua luôn phải chạy nhanh kẻo bị đòn oan. Những trận chiến đấu dành những búp cây ngon ngọt, đầy nhựa sống và chất dinh dưỡng trên các cây đa cổ thụ thì phần thắng luôn thuộc về gia đình Gã Mặt Dài này. Từ đó, gia đình ta gần như thống lĩnh cả khu đất rộng gần trăm hecta xung quanh đây. 

×